Początek wiosny to dla wielu osób czas nasilonych objawów ze strony górnych dróg oddechowych. Katar i zatkany nos często kojarzą się z alergią na pyłki. Warto jednak pamiętać, że podobne symptomy mogą towarzyszyć także infekcjom, takim jak ostre zapalenie zatok. Jak odróżnić od siebie te dwa schorzenia i w jaki sposób skutecznie je leczyć?
Jak odróżnić alergię od zapalenia zatok?
Choć niektóre objawy alergii i zapalenia zatok się pokrywają, istnieją między nimi znaczące różnice. Przede wszystkim charakterystyczny dla reakcji uczuleniowej jest świąd nosa i oczu, którym towarzyszy zwykle łzawienie. Dodatkowo mogą pojawić się napady kichania, a wydzielina z nosa jest wodnista i przezroczysta.
Zapalenie zatok również ma pewne specyficzne objawy, które nie występują przy alergii. Należą do nich:
- ból głowy, który nasila się przy pochylaniu,
- ucisk i tkliwość twarzy wokół oczu,
- zaburzenia węchu,
- ból ucha lub zębów,
- nieprzyjemny zapach z ust.
Ponadto katar zatokowy, choć początkowo bywa wodnisty, po kilku dniach gęstnieje i zaczyna zalegać w drogach oddechowych. Lepka, kleista wydzielina może być przezroczysta lub podbarwiona na zielono czy żółto. Pamiętajmy, że nie oznacza to nadkażenia bakteryjnego – śluz zmienia kolor także przy infekcjach wirusowych.
Alergia jako czynnik ryzyka zapalenia zatok
Niestety alergicy są bardziej narażeni na rozwój zapalenia zatok. W wyniku uczulenia na pyłki rozwija się przewlekły stan zapalny błony śluzowej dróg oddechowych, który skutkuje opuchlizną śluzówki oraz zwiększoną produkcją wydzieliny. Obrzęk ten utrudnia prawidłową wentylację i oczyszczanie zatok przynosowych.
W drogach oddechowych zaczyna więc odkładać się wydzielina, która tworzy środowisko sprzyjające namnażaniu drobnoustrojów, co zwiększa ryzyko wtórnych infekcji. W ten sposób powstaje błędne koło – alergia nasila stan zapalny, który z kolei predysponuje do zapalenia zatok, pogłębiając objawy i wydłużając czas choroby[1].
Jak leczyć zapalenie zatok o podłożu alergicznym?
Jeśli zapalenie zatok współwystępuje z alergią wziewną, terapia powinna obejmować dwa równoległe kierunki działania. Z jednej strony konieczne jest hamowanie reakcji uczuleniowej – w tym celu stosuje się leki antyhistaminowe, zawierające np. bilastynę czy cetyryzynę. Blokują one aktywność histaminy, czyli związku uwalnianego w dużych ilościach po kontakcie z alergenem, który odpowiada za obrzęk śluzówki i nadprodukcję wydzieliny.
Drugim kluczowym elementem jest udrożnienie dróg oddechowych. W tym celu możemy zastosować np. lek na zatoki na bazie olejków eterycznych – eukaliptusowego, mirtowego, cytrynowego i pomarańczowego. Taka kompozycja działa na kilka sposobów:
- zwiększa produkcję wodnistego płynu, który rozrzedza zalegający lepki śluz,
- pobudza ruch rzęsek nabłonka oddechowego, wspierając transport wydzieliny na zewnątrz,
- wykazuje właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, wspierając naturalne mechanizmy odpornościowe organizmu[2].
W ten sposób olejki eteryczne mogą złagodzić objawy zapalenia zatok i skrócić czas trwania choroby. Co istotne, oczyszczanie dróg oddechowych zmniejsza ryzyko rozwoju nadkażenia bakteryjnego, a tym samym może zapobiec konieczności włączenia antybiotykoterapii.
Wiosenne objawy ze strony nosa i zatok nie zawsze oznaczają wyłącznie alergię, a odpowiednio dopasowane leczenie pozwala sprawnie ograniczyć chorobę. Jeśli jednak dolegliwości nie ustępują lub nasilają się, konieczna będzie wizyta u lekarza, który oceni stan zdrowia i w razie potrzeby zmodyfikuje terapię.
[1] Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1): 25-31.
[2] Nurzyńska-Wierdak, R. (2015). Terapeutyczne właściwości olejków eterycznych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 25(1): 1-19.
